Rozporządzenie maszynowe (UE) 2023/1230 – definicja
Rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn określa wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczące projektowania i wytwarzania maszyn, produktów powiązanych i maszyn nieukończonych. Od 20 stycznia 2027 r. zastępuje dyrektywę maszynową 2006/42/WE.
Rozporządzenie maszynowe to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1230 z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie maszyn oraz w sprawie uchylenia dyrektywy 2006/42/WE i dyrektywy Rady 73/361/EWG. Określa wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczące projektowania i wytwarzania maszyn, produktów powiązanych i maszyn nieukończonych, warunkujące ich udostępnianie na rynku lub oddawanie do użytku.
Podstawa prawna i forma aktu
Akt zastępuje dyrektywę maszynową 2006/42/WE, która traci moc z dniem 20 stycznia 2027 r. Jako rozporządzenie stosuje się bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez transpozycji. Maszyny zgodne z wymaganiami opatruje się oznakowaniem CE.
Pojęcia zdefiniowane w rozporządzeniu
Maszyna
Przede wszystkim zespół wyposażony lub przeznaczony do wyposażenia w mechanizm napędowy inny niż bezpośrednio wykorzystujący siłę mięśni ludzkich lub zwierzęcych, składający się ze sprzężonych części lub elementów, z których co najmniej jedna się porusza, połączonych w celu określonego zastosowania. Definicja obejmuje też m.in. zespoły maszyn działające jako zintegrowana całość.
Produkt powiązany
Rozporządzenie obejmuje, obok maszyn, pięć rodzajów produktów powiązanych: wyposażenie wymienne, elementy bezpieczeństwa, osprzęt do podnoszenia, łańcuchy, liny i pasy oraz odłączalne urządzenia do mechanicznego przenoszenia napędu.
Maszyna nieukończona
Zespół, który nie jest jeszcze maszyną, ponieważ nie może samodzielnie służyć do określonego zastosowania, a jego jedynym przeznaczeniem jest włączenie do maszyny lub połączenie z inną maszyną.
Kategorie z załącznika I
Załącznik I wymienia kategorie maszyn i produktów powiązanych, dla których art. 25 przewiduje szczególne procedury oceny zgodności. Dla kategorii z części A dostępne są wyłącznie procedury z udziałem jednostki notyfikowanej (moduły B i C, H lub G). Dla kategorii z części B wewnętrzna kontrola produkcji (moduł A) jest dopuszczalna tylko przy zastosowaniu norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji. Pozostałe maszyny podlegają wewnętrznej kontroli produkcji.
Instrukcje w formie cyfrowej
Instrukcje i inne dokumenty mogą być udostępniane w formacie cyfrowym nadającym się do druku; na żądanie użytkownika w chwili zakupu instrukcję udostępnia się bezpłatnie w formie papierowej.
Daty stosowania
Rozporządzenie stosuje się co do zasady od 20 stycznia 2027 r. Niektóre przepisy, m.in. rozdział V o notyfikowaniu jednostek oceniających zgodność (art. 26–42), stosuje się wcześniej. Pierwotny tekst wskazywał 14 stycznia 2027 r.; daty zostały poprawione sprostowaniem opublikowanym w Dz.U. L 169 z 4 lipca 2023 r.
Zmiany rozporządzenia
Rozporządzenie maszynowe zmieniły m.in. rozporządzenie (UE) 2024/2748 (procedury nadzwyczajne na rynku wewnętrznym) oraz rozporządzenie (UE) 2026/1744, które upoważniło Komisję do dodania wymogów dla systemów AI wysokiego ryzyka – zob. akt w sprawie sztucznej inteligencji.
Pojęcia powiązane
Najczęstsze pytania
Od kiedy stosuje się rozporządzenie maszynowe 2023/1230?
Co do zasady od 20 stycznia 2027 r. Z tym dniem traci moc dyrektywa maszynowa 2006/42/WE. Data ta wynika ze sprostowania z 4 lipca 2023 r., które zastąpiło pierwotnie podaną datę 14 stycznia 2027 r.
Czym jest maszyna nieukończona?
To zespół, który nie może samodzielnie służyć do określonego zastosowania, a jego jedynym przeznaczeniem jest włączenie do maszyny lub połączenie z inną maszyną.
Czy instrukcja maszyny może być tylko cyfrowa?
Rozporządzenie dopuszcza instrukcje w formacie cyfrowym nadającym się do druku, ale na żądanie użytkownika w chwili zakupu instrukcję udostępnia się bezpłatnie w formie papierowej.