Ubezpieczenie cargo – definicja i klauzule Institute Cargo Clauses
Ubezpieczenie cargo to ubezpieczenie towaru od utraty lub uszkodzenia w czasie przewozu. Jest odmianą ubezpieczenia morskiego, a jego zakres opisują zwykle standardowe klauzule Institute Cargo Clauses w wariantach A, B i C.
Ubezpieczenie cargo to ubezpieczenie ładunku od fizycznej utraty lub uszkodzenia w czasie przewozu – od miejsca nadania do miejsca przeznaczenia. Jest gałęzią ubezpieczenia morskiego (ang. marine insurance), które obejmuje także statki (tzw. Hull and Machinery), terminale i porty.
Definicja
Przedmiotem ubezpieczenia cargo jest towar, a nie środek transportu. Ochrona może dotyczyć jednego przewozu (umowa na podróż, ang. voyage) albo wszystkich przewozów w określonym czasie (umowa terminowa, ang. time). Przesyłki wysyłane pocztą lub kurierem obejmuje zwykle odrębne ubezpieczenie przesyłek (ang. shipping insurance).
Skąd pochodzą klauzule
W XIX wieku rynek Lloyd's i Institute of London Underwriters (zrzeszenie londyńskich ubezpieczycieli) opracowały standardowe klauzule do umów ubezpieczenia morskiego. Nazwano je Institute Clauses, ponieważ ich publikację finansował Instytut. W 1991 roku rynek londyński wprowadził standardowy formularz polisy MAR 91; formularz jest ogólną deklaracją ubezpieczenia, a szczegółowy zakres ochrony określają dołączone do niego klauzule.
Institute Cargo Clauses A, B i C
Institute Cargo Clauses (ICC) to zestaw klauzul, na podstawie których ubezpiecza się ładunki. Występują w trzech wariantach różniących się zakresem ochrony:
- ICC (A) – wariant o najszerszym zakresie ochrony,
- ICC (B) – wariant pośredni, węższy niż A,
- ICC (C) – wariant o najbardziej ograniczonym zakresie.
Oprócz klauzul ogólnych istnieją klauzule dla określonych rodzajów ładunków, np. żywności mrożonej, mięsa mrożonego, ropy luzem, węgla czy juty, oraz klauzule uzgodnione z federacjami handlu towarami masowymi.
Awaria wspólna (general average)
Awaria wspólna to instytucja prawa morskiego, w której wszyscy uczestnicy wyprawy morskiej – właściciel statku, właściciele ładunku i uprawniony do frachtu – proporcjonalnie ponoszą straty wynikłe z celowego poświęcenia części statku lub ładunku albo z nadzwyczajnych wydatków poniesionych w celu ratowania całości mienia przed wspólnym niebezpieczeństwem. Przykładem jest wyrzucenie części ładunku za burtę, by odciążyć statek w czasie sztormu.
Do uznania awarii wspólnej wymagane są trzy elementy: zdarzenie zagrażające całej wyprawie, dobrowolne poświęcenie oraz uratowanie mienia. Udziały ustala się według wartości mienia narażonego na ryzyko. Pierwszą kodyfikacją zasad były Reguły Yorku-Antwerpii z 1890 roku, wielokrotnie później zmieniane; w Polsce awarię wspólną reguluje kodeks morski.
Od awarii wspólnej odróżnia się awarię szczególną (ang. particular average) – częściową szkodę w statku lub ładunku, którą ponosi wyłącznie jej właściciel.
Pojęcia powiązane
- Ubezpieczenie cargo – definicja słownikowa,
- Incoterms – reguły podziału kosztów i ryzyka w transakcjach,
- fracht – opłata za przewóz, objęta rozliczeniem awarii wspólnej,
- hasło Incoterms 2020 – definicja.
Najczęstsze pytania
Co oznaczają Institute Cargo Clauses A, B i C?
To trzy warianty standardowych klauzul ubezpieczenia ładunku, wywodzących się z londyńskiego rynku ubezpieczeń morskich. Wariant A ma najszerszy zakres ochrony, wariant C – najbardziej ograniczony, a wariant B mieści się pomiędzy nimi.
Co oznacza awaria wspólna (general average)?
Awaria wspólna to zasada prawa morskiego, zgodnie z którą straty wynikłe z celowego poświęcenia części statku lub ładunku dla ratowania całej wyprawy ponoszą proporcjonalnie wszyscy jej uczestnicy, w tym właściciele ładunku.
Czym różni się awaria wspólna od awarii szczególnej?
Awaria wspólna dotyczy strat poniesionych celowo dla ratowania całej wyprawy i jest rozdzielana między wszystkich uczestników. Awaria szczególna to częściowa szkoda w statku lub ładunku, którą ponosi wyłącznie jej właściciel.