Dokumenty w handlu międzynarodowym – definicje
Dokumenty handlowe, przewozowe i dotyczące pochodzenia oraz zgodności to zestaw zapisów, które opisują transakcję, przewóz towaru i jego status prawny. Każdy z nich ma odrębną funkcję i innego wystawcę.
Dokumenty w handlu międzynarodowym to pisemne lub elektroniczne zapisy wystawiane przez sprzedawcę, przewoźnika, organy lub izby gospodarcze, które opisują sprzedaż towaru, jego przewóz, pochodzenie oraz zgodność z przepisami. W obrocie z krajami spoza UE dzieli się je zwykle na dokumenty handlowe, przewozowe, dotyczące pochodzenia i dotyczące zgodności produktu.
Definicja i podział
Podział wynika z funkcji dokumentu. Dokument handlowy opisuje transakcję między stronami, dokument przewozowy – umowę przewozu i przyjęcie ładunku przez przewoźnika, dokument pochodzenia – kraj, w którym towar uzyskano lub przetworzono, a dokument zgodności – oświadczenie o spełnieniu wymagań prawa produktowego UE.
Istotne jest też rozróżnienie na dokumenty zbywalne i niezbywalne. Dokument zbywalny, którego typowym przykładem jest konosament na zlecenie, reprezentuje towar: jego przeniesienie przenosi prawo do rozporządzania ładunkiem. Dokumenty niezbywalne, w tym lotniczy i kolejowy list przewozowy, pełnią jedynie funkcję dowodową i nie są przedmiotem obrotu.
Dokumenty handlowe
Faktura handlowa (commercial invoice)
Dokument wystawiany przez sprzedawcę, który określa strony transakcji, towar, ilości, ceny, walutę oraz warunki dostawy i płatności. W prawie celnym UE stanowi podstawowy dokument dotyczący ceny transakcyjnej, od której wychodzi ustalanie wartości celnej.
Lista pakowania (packing list)
Specyfikacja przesyłki sporządzana przez sprzedawcę: zawiera podział na opakowania, liczbę sztuk w opakowaniach, wagi netto i brutto oraz wymiary. W odróżnieniu od faktury nie zawiera zwykle cen.
Dokumenty przewozowe
| Dokument | Gałąź transportu | Charakter |
|---|---|---|
| Konosament (Bill of Lading, B/L) | morski | pokwitowanie, dowód umowy przewozu, w określonych formach papier wartościowy |
| Lotniczy list przewozowy (Air Waybill, AWB) | lotniczy | dowód umowy przewozu i przyjęcia ładunku, niezbywalny |
| List przewozowy CIM / SMGS | kolejowy | dowód umowy przewozu kolejowego, niezbywalny |
List przewozowy CIM opiera się na Jednolitych przepisach CIM stanowiących dodatek do konwencji COTIF, administrowanej przez OTIF. List SMGS wynika z umowy o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej stosowanej w państwach dawnego bloku wschodniego i w Azji. Na trasach łączących oba systemy funkcjonuje wspólny list przewozowy CIM/SMGS.
Dokumenty pochodzenia i zgodności
Świadectwo pochodzenia
Dokument poświadczający kraj pochodzenia towaru. Rozróżnia się dowody pochodzenia niepreferencyjnego, związanego m.in. ze środkami polityki handlowej, oraz preferencyjnego, uprawniającego do obniżonych stawek celnych w ramach umów handlowych UE. Reguły pochodzenia niepreferencyjnego określa unijny kodeks celny.
Deklaracja zgodności UE
Oświadczenie producenta, że wyrób spełnia wymagania mających zastosowanie unijnych aktów harmonizacyjnych. Jej wzorcową treść przewiduje decyzja nr 768/2008/WE. Deklaracja jest powiązana z oznakowaniem CE i nie jest tym samym co raport z badań laboratoryjnych.
Pojęcia powiązane
Najczęstsze pytania
Czym różni się faktura handlowa od listy pakowania?
Faktura handlowa opisuje transakcję: towar, ceny, walutę i warunki dostawy. Lista pakowania opisuje fizyczną postać przesyłki: opakowania, ilości w opakowaniach, wagi i wymiary, zwykle bez cen.
Co oznacza skrót AWB?
AWB (Air Waybill) to lotniczy list przewozowy – dokument potwierdzający zawarcie umowy przewozu lotniczego i przyjęcie ładunku przez przewoźnika. W odróżnieniu od konosamentu na zlecenie nie jest dokumentem zbywalnym.
Czym jest deklaracja zgodności UE?
To oświadczenie producenta, że produkt spełnia wymagania właściwych unijnych przepisów harmonizacyjnych. Wzorcową treść deklaracji przewiduje decyzja nr 768/2008/WE.