AQL i inspekcja przedwysyłkowa – definicje
AQL (Acceptance Quality Limit) to parametr statystycznej kontroli odbiorczej opisany w normie ISO 2859-1, a inspekcja przedwysyłkowa (PSI) – kontrola partii towaru przeprowadzana przed jej wysyłką.
AQL (ang. Acceptance Quality Limit, dawniej Acceptable Quality Level) to w statystycznej kontroli odbiorczej najgorszy poziom jakości procesu, który przy ciągłej serii partii uznaje się za dopuszczalny. Inspekcja przedwysyłkowa (ang. Pre-Shipment Inspection, PSI) to kontrola gotowej partii towaru przeprowadzana przed jej wysłaniem do odbiorcy.
Gdzie jest zdefiniowane
Pojęcie AQL i plany badania próbek opisuje norma ISO 2859-1 „Procedury kontroli wyrywkowej metodą alternatywną – Część 1: Schematy kontroli indeksowane według granicy akceptowalnej jakości (AQL) przy kontroli partia za partią”. Norma ma rodowód w amerykańskiej normie wojskowej MIL-STD-105. Inspekcja przedwysyłkowa nie ma jednej definicji ustawowej – to termin praktyki handlowej; w handlu międzynarodowym funkcjonuje też Porozumienie WTO w sprawie kontroli przedwysyłkowej, dotyczące kontroli zlecanych przez rządy państw importujących.
Elementy schematu AQL
Partia, niezgodność, jednostka niezgodna
Partia to zbiór jednostek produktu wytworzonych w zasadniczo jednakowych warunkach i poddawanych kontroli jako całość. Niezgodność to niespełnienie określonego wymagania, a jednostka niezgodna – jednostka produktu z co najmniej jedną niezgodnością. AQL wyraża się jako odsetek jednostek niezgodnych lub liczbę niezgodności na sto jednostek.
Wielkość partii i liczność próbki
Plan kontroli łączy wielkość partii z literą kodową liczności próbki, a ta – z liczbą sztuk do zbadania. Dla wybranej wartości AQL tablice normy podają liczbę akceptacji (Ac) i liczbę odrzucenia (Re).
Poziom kontroli
Norma przewiduje ogólne poziomy kontroli I, II i III, różniące się licznością próbki przy tej samej wielkości partii, oraz specjalne poziomy kontroli S-1 do S-4, stosowane tam, gdzie dopuszcza się małe próbki. Wyróżnia też kontrolę normalną, zaostrzoną i ulgową.
Klasy wad
W praktyce inspekcji niezgodności dzieli się zwykle na trzy klasy, z odrębną wartością AQL dla każdej:
| Klasa | Opis |
|---|---|
| Wada krytyczna | może stwarzać zagrożenie dla użytkownika lub naruszać przepisy |
| Wada główna (istotna) | obniża użyteczność produktu lub prowadzi do jego odrzucenia przez klienta |
| Wada drobna | odstępstwo od specyfikacji, które nie wpływa istotnie na funkcję produktu |
Rodzaje inspekcji
- PSI (Pre-Shipment Inspection) – kontrola gotowej, zwykle zapakowanej partii, z próbką dobraną według schematu AQL;
- DUPRO (During Production Inspection) – kontrola w trakcie produkcji, gdy wytworzona jest część zamówienia;
- IPC (Initial Production Check) – kontrola na początku produkcji, obejmująca surowce i pierwsze wyroby;
- nadzór załadunku (container loading supervision) – kontrola ilości i sposobu załadunku do kontenera.
Pojęcia powiązane
- AQL – hasło w słowniku
- Inspekcja przedwysyłkowa – hasło w słowniku
- Akredytywa – w obrocie dokumentowym raport z inspekcji bywa jednym z wymaganych dokumentów
- Przelew T/T i akredytywa – definicje
Najczęstsze pytania
Co oznacza AQL 2,5?
Liczba przy AQL to wartość granicy akceptowalnej jakości wyrażona jako odsetek jednostek niezgodnych (lub liczba niezgodności na sto jednostek). Na jej podstawie tablice ISO 2859-1 wyznaczają, przy danej liczności próbki, liczbę akceptacji i liczbę odrzucenia.
Czym różni się PSI od DUPRO?
PSI to inspekcja gotowej partii przed wysyłką, a DUPRO – inspekcja w trakcie produkcji, gdy wytworzona jest tylko część zamówienia.
Czym różni się wada krytyczna od głównej?
Wada krytyczna dotyczy zagrożenia dla użytkownika lub niezgodności z przepisami. Wada główna obniża użyteczność produktu, ale nie stwarza takiego zagrożenia.